قاضى حسين نيز گويند ، زيرا كه بر قضاى كوفه تا مدت شصت سال ماند . تولد او در اول سال دو صد و سى و پنج ست ، و ابتداى طلب او در سال چهل و چهار ، از ابو حذاقه سهمى كه صاحب نسخه « موطا » و از شاگردان امام مالك است اخذ اين علم كرده و از عمرو بن على فلاس ، و احمد بن المقدام ، و يعقوب بن ابراهيم الدورقى ، و محمد بن مثنى عنزى و زبير بن به كار ، و ديگر علماى آن طبقه روايت كرده . و دار قطنى ، و ابن جميع ، و دعلج ، و ديگر محدثان عمده از او اقتباس نموده‌اند ، و او را قريب هفتاد كس از اصحاب سفيان بن عيينة شيخ علم حديث بوده‌اند ، در مجلس املاى او قريب ده هزار كس حاضر مىشدند و آخرها از قضاء استعفاء نمود و مادام كه خدمت قضا بود محمود خلائق بود ، هيچكس انگشت اعتراض و اتهام بر وى ننهاده ، و در كوفه خانهء خود را مجمع اهل علم ساخته بود ، هر روز مردم براى شغل اين علم شريف در خانهء او جمع مىشدند و فائده‌ها مىگرفتند . محمد بن الحسين كه يكى از بزرگان آن عهد بود ، گفته است كه من بخواب ديدم كه گويا گوينده‌اى مىگويد : كه حق تعالى از اهل بغداد ببركت محاملى بلا را دفع مىكند ، در دوم ربيع الثانى سال سه صد و سى بعد فراغ از مجلس درس حديث موافق عادت خود برخاست و مريض شد و بعد از پانزده روز وفات يافت ] [ 1 ] .

--> [ 1 ] و يوجد ترجمة المحاملى ايضا في اعلام الزركلى ج 2 ص 251 - و هدية العارفين ج 1 ص 305 - و تاريخ بغداد ج 8 ص 19 - و معجم المؤلفين ج 3 ص 315 - و الفهرست لابن النديم ج 1 ص 233 - و كشف الظنون ص 588 - 1417 - 1418 - و سهى حاجى خليفة فى الكشف حيث ارخ وفاة المحاملى سنة ( 373 ) .